Imesasishwa: Machi 2026 - Sheria ya Fedha 2024 (Kenya) - Sheria ya Fedha 2025/26 (Tanzania)
Jedwali la Ulinganisho
| Jambo | Ÿ‡ª Kenya | Ÿ‡¿ Tanzania |
|---|---|---|
| Mamlaka ya Kodi | KRA | TRA |
| Sarafu | KES (KSh) | TZS (TSh) |
| Mabanda ya PAYE | 5 mabanda (10%-35%) | 5 mabanda (0%-30%) |
| Kiwango cha Juu | 35% | 30% CHINI ZAIDI |
| Kiwango cha Kuanza | 10% (KES 24,000 za kwanza) | 0% (TZS 270,000 za kwanza) |
| Mchango wa NSSF (Mfanyakazi) | NSSF Ngazi I+II (hadi KES 2,160) | NSSF 10% (bila kikomo) |
| Mchango wa Afya | SHIF 2.75% ya mshahara ghafi | WCF (mwajiri tu) |
| Tozo ya Nyumba | AHL 1.5% (mfanyakazi + mwajiri) | Hakuna FAIDA |
| Punguzo la Kibinafsi | KES 2,400 kwa mwezi | Hakuna |
| Kikokotoo kwa Kiswahili | Live Kinapatikana | Live Kinapatikana |
Mabanda ya PAYE 2026
Ÿ‡ª Kenya - Mabanda ya KRA (Kwa Mwezi)
| Mshahara (KES) | Kiwango |
|---|---|
| 0 - 24,000 | 10% |
| 24,001 - 32,333 | 25% |
| 32,334 - 500,000 | 30% |
| 500,001 - 800,000 | 32.5% |
| Zaidi ya 800,000 | 35% |
Ÿ‡¿ Tanzania - Mabanda ya TRA (Kwa Mwezi)
| Mshahara (TZS) | Kiwango |
|---|---|
| 0 - 270,000 | 0% Live |
| 270,001 - 520,000 | 8% |
| 520,001 - 760,000 | 20% |
| 760,001 - 1,000,000 | 25% |
| Zaidi ya 1,000,000 | 30% |
Mifano ya Mshahara Halisi
Ÿ‡ª Kenya - KES 80,000 kwa Mwezi
NSSF: ~KES 2,160
SHIF (2.75%): ~KES 2,200
AHL (1.5%): ~KES 1,200
Punguzo: −KES 2,400
Ÿ‡¿ Tanzania - TZS 1,500,000 kwa Mwezi
NSSF (10%): ~TZS 150,000
Hakuna AHL, hakuna SHIF
Uchambuzi wa Kina
AHL ya Kenya - Tozo Ambalo Tanzania Haina
Kenya ilianzisha Affordable Housing Levy (AHL) ya 1.5% ya mshahara ghafi mwaka 2023. Tozo hili linalipwa na mfanyakazi (1.5%) NA mwajiri (1.5%). Tanzania haina tozo kama hili, kwa hivyo wafanyakazi wa Tanzania wanabaki na sehemu kubwa zaidi ya mshahara wao ikilinganishwa na wenzao Kenya - angalau kwa upande wa tozo hili.
NSSF ya Tanzania - Hakuna Kikomo
Mchango wa NSSF Tanzania ni 10% ya mshahara ghafi (mfanyakazi) bila kikomo chochote. Kwa mshahara wa TZS 5,000,000, mchango wa NSSF ni TZS 500,000 kwa mwezi. Kenya, kwa upande mwingine, imeweka kikomo cha NSSF Ngazi ya II hadi KES 2,160 kwa mwezi kwa mfanyakazi. Kwa mshahara wa juu, Tanzania inakata NSSF zaidi ya Kenya.
SHIF ya Kenya - Inayolipwa na Mfanyakazi
SHIF (Social Health Insurance Fund) ya 2.75% ya mshahara ghafi inalipwa na mfanyakazi peke yake kwa upande wa bima ya afya. Tanzania ina WCF (Workers' Compensation Fund) lakini inalipwa na mwajiri tu. Kwa hivyo, wafanyakazi wa Tanzania hawapotezi sehemu ya mshahara wao kwa mfumo wa afya kama wenzao Kenya.
Punguzo la Kibinafsi la Kenya
Kenya inatoa punguzo la KES 2,400 kwa mwezi (KES 28,800 kwa mwaka) kama punguzo la moja kwa moja kutoka kwa kodi inayolipika. Tanzania haina punguzo kama hili. Hii inapunguza kiwango cha ufanisi wa kodi Kenya, hasa kwa wafanyakazi wa kipato cha chini.
Maswali Yanayoulizwa Mara Kwa Mara
Kenya au Tanzania ina kiwango cha juu zaidi cha kodi?
Kenya ina kiwango cha juu zaidi - 35% - ikilinganishwa na Tanzania yenye 30%. Lakini Tanzania haina tozo la AHL (1.5%) wala SHIF (2.75%) inayolipwa na mfanyakazi, kwa hivyo jumla ya makato kwa Tanzania inaweza kuwa ndogo zaidi.
NSSF ya Kenya na Tanzania ni tofauti vipi?
NSSF ya Tanzania inakata 10% ya mshahara ghafi bila kikomo chochote. Kenya imeweka kikomo cha NSSF Ngazi II hadi KES 2,160 kwa mfanyakazi. Kwa mshahara wa juu, Tanzania inakata NSSF zaidi ya Kenya.
Kuna kikokotoo cha kodi kwa Kiswahili?
Ndiyo! AfroTools ina Kikokotoo cha Kodi Kenya na Kikokotoo cha Kodi Tanzania kwa Kiswahili - vyote ni vya kwanza duniani.
AHL ni nini na kwa nini Kenya inakata?
AHL (Affordable Housing Levy) ni tozo la 1.5% ya mshahara ghafi linalolipwa na mfanyakazi kwa mwezi. Imeanzishwa mwaka 2023 kusaidia ujenzi wa nyumba za bei nafuu. Mwajiri pia analipa 1.5% nyingine. Tanzania haina tozo kama hili.
Nchi ipi ni bora zaidi kwa wafanyakazi wa ujira wa juu?
Kwa mshahara wa juu, Tanzania inaweza kuwa na faida kidogo kutokana na kiwango cha juu cha 30% ikilinganishwa na 35% ya Kenya. Hata hivyo, NSSF ya Tanzania isiyokuwa na kikomo inaweza kufuta faida hiyo kwa wafanyakazi wenye mshahara mkubwa sana.