Kodi ya Mshahara Gambia 2026 — Mwongozo Kamili wa GRA PAYE
Gambia inatumia mfumo wa kodi ya mapato unaokusanywa na GRA (Gambia Revenue Authority). Kama nchi ndogo inayopakana na Senegal pande zote isipokuwa pwani, Gambia ina uchumi unaotegemea sana utalii na kilimo. Mfumo wa PAYE unahakikisha ukusanyaji wa kodi unaofaa kwa wafanyakazi wa sekta rasmi.
Mabanda ya Kodi ya GRA 2026
- 0%: Mapato hadi GMD 18,000 kwa mwaka
- 5%: Mapato kati ya GMD 18,001 na GMD 36,000
- 10%: Mapato kati ya GMD 36,001 na GMD 72,000
- 15%: Mapato kati ya GMD 72,001 na GMD 144,000
- 35%: Mapato zaidi ya GMD 144,000
Mabanda haya yanaonyesha mpango wa kodi ambapo watu wengi wa mapato ya chini wana mzigo mdogo wa kodi, na kiwango cha juu cha 35% kinaathiri watu wa mapato ya juu tu.
SSHFC — Mfuko wa Pensheni na Bima
SSHFC (Social Security and Housing Finance Corporation) ni shirika la serikali linalohusika na pensheni na makazi. Mfanyakazi analipa 5% ya mshahara ghafi, na mwajiri analipa 10%. Mchango wa SSHFC unaweza kukatwa kutoka mapato yanayolipishwa kodi, ambayo inapunguza kidogo jumla ya PAYE inayodaiwa.
Uchumi wa Gambia na Mshahara wa Wastani
Gambia ni moja ya nchi ndogo zaidi barani Afrika lakini ina nguvu ya kibiashara. Mshahara wa wastani katika sekta ya umma unaanzia GMD 5,000 hadi GMD 20,000 kwa mwezi, huku sekta ya utalii na NGO mara nyingi kulipa zaidi. Kiingereza ni lugha rasmi, na hii inafanya Gambia kuwa na ushirikiano mkubwa na nchi za Kiingereza.
Mfano wa Kukokotoa PAYE Gambia
Mfanyakazi mwenye mshahara wa GMD 20,000 kwa mwezi (GMD 240,000 kwa mwaka):
- SSHFC (5% × 20,000): GMD 1,000
- Mapato yanayolipishwa kodi kwa mwaka: GMD 240,000 - (1,000×12) = GMD 228,000
- 0% hadi 18,000: GMD 0
- 5% kwa 18,001–36,000 (= GMD 18,000): GMD 900
- 10% kwa 36,001–72,000 (= GMD 36,000): GMD 3,600
- 15% kwa 72,001–144,000 (= GMD 72,000): GMD 10,800
- 35% kwa 144,001–228,000 (= GMD 84,000): GMD 29,400
- Jumla ya PAYE kwa mwaka: GMD 44,700; kwa mwezi: GMD 3,725
- Mshahara halisi: GMD 20,000 - 1,000 - 3,725 = GMD 15,275